KAKO JE PANEKUK TRI PUTA POSTAO OTPADNIK

  • LEV KREFT Univerzitet u Ljubljani, Filozofski fakultet, Slovenija
Ključne reči: Anton Panekuk, zapadni marksizam, radnički saveti, nova klasa, Lenjinov vulgarni materijalizam

Apstrakt

Cilj istraživanja bio je proučavanje Panekukove delatnosti i tekstova kao izvora obaveštenja o kretanju kroz istoriju revolucionarnog pokreta i marksističke teorije. U ovom članku to je kretanje svedeno na tri raskola: između revizionizma i ortodoksije, između reformizma i revolucije, i između državnog komunizma i komunizma saveta. Time smo ostavili sa strane prvi sukob između anarhizma i Marksa odnosno marksizma, jer su anarhisti prvi isključeni, pa taj raskol Panekuk nije obilato komentirao. Zaključak je da raskol između državnog komunizma i komunizma saveta jeste izgubljena karika podele na zapadni i istočni marksizam koja izvire iz sukoba oko strategije i taktike u komunističkoj Internacionali (1920-1922) sve dok se nije u Levičarstvu – Dečjoj bolesti komunizma učvrstio Lenjinov strateški i taktički pravac protiv svih koji su se protivili parlamentarnoj i sindikalnoj strategiji kao jedinom komunističkom revolucionarnom angažmanu. Panekuk se protivio tom ishodu sav svoj preostali teoretski i aktivistički život. Najvišu moguću tačku razumevanja sa svoje tačke gledišta postigao je u knjigama Lenjin kao filozof (1938) i Radnički saveti (1941-1947). Kada je na kraju uspostavio kontakt sa grupom Socijalizam ili varvarstvo Kornelijusa Kastorijadisa i Kloda Lefora 1953. godine, objasnio je svoje gledište novim generacijama revolucionara i marksističkih teoretičara kroz dopisivanje sa Kornelisuom Kastorijadisom. Konflikt i njegove razorne posledice daleko su od toga da pripadaju prošlosti. U naše vreme, označeno sa raznih strana kao prelazak u postkapitalizam, on se javlja ponovo, ovaj put na globalnoj razini.

##submission.authorBiography##

##submission.authorWithAffiliation##

Univerzitet u Ljubljani, Filozofski fakultet, Slovenija

Reference

1902 The Position and Significance of J. Dietzgen’s Philosophical Works, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/pannekoe/1902/ dietzgen.htm (provereno 1.3.2020.).

1910 Marksizam i darvinizam, s prilogom: Borba za opstanak (G. Ekštajn), Požarevac, Štamparija Đorđa Naumovića (prvi engleski prevod 1912, knjiga napisana 1909).

1912a Marxist Theory and Revolutionary Tactics, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/pannekoe/1912/tactics.htm (provereno 1.3.2020).

1912b Class Struggle and Nation, dostupno na: https://www.marxists.org/ archive/pannekoe/1912/nation.htm (provereno 1.3.2020).

1912c Massenaktion und Revolution, Die neue Zeit, Stuttgart.

1913 War Against War, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/ pannekoe/1913/02/waw.html (provereno 1.3.2020).

1917a After the War Ends, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/ pannekoe/1917/after-war-ends.htm (provereno 1.3.2020)

1917b The Third International, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/ pannekoe/1917/thirdinter.htm (provereno 1.3.2020).

1920 World Revolution and Communist Tactics, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/pannekoe/1920/communist-tactics.htm (provereno 1.3.2020).

1938 Lenin As Philosopher, dostupno na: https://www.marxists.org/ archive/pannekoe/1938/lenin/index.htm (provereno 1.3.2020).

1946 The Failure of the Working Class, dostupno na: https://www.marxists.org/ archive/pannekoe/1946/failure-working-class.htm (provereno 1.3.2020).

1941-1947 Workers' Councils, dostupno na: https://www.marxists.org/archive/ pannekoe/1947/workers-councils.htm (provereno 1.3.2020).

1947 Public Ownership and Common Ownership, dostupno na: https://www.marxist.org/archive/pannekoe/1947/public-ownership.htp (provefreno 1.3.2020).

1948 Revolt of the Scientists, dostupno na: https://www.marxists.org/ archive/pannekoe/1948/revolt.htm (provereno 1.3.2020).

1953-1954 The Castoriadis-Pannekoek Exchange, dostupno na: https://www.viewpointmag.com/2011/10/25/deviations (provereno 1.3.2020).

1961 A History of Astronomy, New York, Interscience Publishers, dostupno na: https://1lib.3eu/book/3411059/13e50c?regionChanged (provereno 1.3.2020).

Andersson, Perry, 1985, Razmatranja o zapadnom marksizmu, Beograd: BIGZ.

Bellamy, Edward, 1903, U godini 2000: osvrt na godinu 1887, Zagreb: L. Hartman.

Bellamy, Edward, 2007, Equality, dostupno na: https://www.amazon.de/ Equality-Edward-Bellamy-2007-10-11/dp/B01K95S1NS (provereno 1.3.2020; prvo izdanje 1897).

Bernstein, Edward, 1993, The Preconditions of Socialism, (Cambridge Texts in the History of Political Thought) (H. Tudor, Ed.), Cambridge: Cambridge University Press.

Dietzgen, Joseph, 1958, Odabrani filozofski radovi, Zagreb, Naprijed.

Đilas, Milovan, 1990, Nova klasa, Beograd, Narodna knjiga.

Istorija svesavezne komunističke stranke (boljševika): kratki kurs (ISKPb), 1947, Beograd: Kultura.

Korsch, Karl, 1938, „Lenin as Philosopher“, Living Marxism, 4, 5, 138-144, dostupno na https://www.marxist.org/korsch/1938/lenin-philosophy.htm (provereno 1.3.2020)

Lenjin, Vladimir Iljič, 1974, Materijalizam i empiriokriticizam: Kritičke primedbe o jednoj reakcionarnoj filozofiji, u: Lenjin, Vladimir Iljič, Dela tom 14, Beograd, Yugoslavia public, 55-312.

Lenjin, Vladimir Iljič, 1975, Država i revolucija: Učenje marksizma o državi i zadaci proletarijata u revoluciji, u: Lenjin, Vladimir Iljič, Dela tom 26, Beograd, Yugoslavia public, 133-219.

Lenjin, Vladimir Iljič, 1976, Dečja bolest „levičarstva“ u komunizmu, u: Lenjin, Vladimir Iljič, Dela tom 32, Beograd, Yugoslavia public, 133-204.

Lukač, Đerđ, 1967, History and Class Consciousness, Londo, Merlin Press, novi predgovor iz 1967. godine dostupan na: https://www.marxist.org/archive/lukacs/works/history/lukacs1967.htm (provereno 1.3.2020).

Lukač, Đerđ, 1970, Povijest i klasna svijest: studija o marksističkoj dijalektici, Zagreb: Naprijed.
Objavljeno
05. 12. 2020.
Sekcija
TEMA BROJA