PROBLEM KOMUNIKATIVNE ZAJEDNICE: KARL-OTO APEL I JUGOSLOVENSKI PRAXIS ANTISTALJINIZAM
Glavni sadržaj članka
Apstrakt
Polazeći od istorijskog horizonta i hermeneutičke situacije tumačenja fragmenta iz Apelovog intervjua2, u radu se razmatraju osnovne postavke njegove transformacije filozofi je, s naglaskom na kritiku marksističke paradigme i u vezi s intencijom jugoslovenskih praksisovaca da oblikuju komunikativnu zajednicu i doprinesu ozbiljenju samoupravnog, demokratskog društva. Taj proces, koji se odvijao u okviru destaljinizacije dela jugoslovenske filozofi je, tekao je od refilozofikacije marksizma i afirmacije revolucionarno-humanističkog potencijala dijalektičkopovesnog principa negacije negacije, preko ontološko-antropološki utemeljene filozofije prakse i problema alijenacije, do mišljenja revolucije kao pretpostavljenog metafilozofskog oruđa klasnog osvešćivanja i samoemancipacije radničke klase
u prevazilaženju pseudosocijalističkog, odnosno etatističko-birokratskog i tehnomenadžerskog poretka. U zaključnim razmatranjima ukazuju se ključni nedostaci racionalističkih i humanističkih utopijskih projekata transcendentalne pragmatike (etike diskursa) i marksističkog mišljenja revolucije, kao i razlozi praktičkog neuspeha u ostvarivanju liberalne i socijalističke, demokratske komunikativne zajednice i s njom povezanog razotuđenja čovečanstva. Ovaj neuspeh tumači se kao posledica aporije angažovanih intelektualaca i realpolitike, koja je onemogućila ozbiljenje temeljnih humanističkih i emancipatorskih ideala moderne fi lozofske misli, a postavljaju se i pitanja koja radikalno dovode u sumnju njihove ambicije.
Detalji članka
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Bez prerada 4.0 Internacionalna licenca.
Reference
Apel, Karl-Otto, Transformacija filozofije, Veselin Masleša, Sarajevo 1980.
Bodin, Milenko; Glavaš, Sandra; Intervju sa Karl-Otto Apelom, Politička misao, Vol. XXVII (1990), No. 2. , Fakultet političkih znanosti Sveučilišta u Zagrebu
Brdar, Milan, Praksis odiseja, Studija nastanka boljševičkog totalitarnog sistema 1917−1929, II, JP Službeni list, Beograd 2001.
Golubović, Zagorka, Staljinizam i socijalizam: nastanak staljinizma u ideologiji i praksi sovjetskog društva, Filozofsko društvo Srbije, Beograd, 1982.
Dedić, Nikola, „Recepcija Luja Altisera i antihumanističkog marksizma u Jugoslaviji”, u: Savremena marksistička teorija umetnosti, uredili Nikola Dedić, Rade Pantić i Sanela Nikolić, Orion Art i FMK, Beograd, 2015.
Đorđević, Milan, „Alijenacija praksisovaca – bitan razlog destrukcije?”, Agrafa, Filozofski centar za psiohanalizu, Godina II, 3/2014.
Kangrga, Milan, „Fenomenologija ideološko-političkog na stupanja jugoslavenske srednje klase”, Praxis 1971, 3-4.
Kangrga, Milan, Šverceri vlastitog života, Republika, Beograd, 2001.
Kangrga, Milan, Spekulacija i filozofija, Službeni glasnik, Beograd, 2010.
Marković, Mihailo, Revizija filozofskih osnova marksizma u SSSR-u, SFD, Beograd 1952.
Petrović, Gajo, „Filozofija u SSSR od Oktobarske revolucije do 1938. godine”, Pogledi, Zagreb, januar 1953.
Petrović, Gajo, Čemu Praxis, Praxis, Zagreb, 1972.
Petrović, Gajo, Filozofija prakse, Naprijed/Nolit, Zagreb/Beograd, 1986.
Petrović, Gajo, Mišljenje revolucije, Naprijed/Nolit, Zagreb/Beograd, 1986.